Erkende maatregelenlijst (EML): welke maatregelen gelden voor jouw bedrijf?

Valt je bedrijf onder de energiebesparingsplicht? Dan meld je voor de informatieplicht energiebesparing welke maatregelen van de erkende maatregelenlijst (EML) je nam. Kies je soort bedrijf. Je ziet dan de maatregelen die je moet nemen als ze bij je situatie passen.

Een glastuinbouwbedrijf heeft een eigen lijst. Die staat bij RVO.

Over deze lijst

Dit komt uit de erkende maatregelenlijst van 2023. Die geldt nu. Een maatregel is verplicht als hij zich in vijf jaar of minder terugverdient en als je situatie past bij wat de lijst noemt.

Bij een maatregel staat soms een moment. Een natuurlijk moment is als je iets toch al vervangt, bijvoorbeeld omdat het kapot is. Een zelfstandig moment is los daarvan: dan moet je de maatregel ook nemen als er niets kapot is.

De lijst van 2023 deelt maatregelen niet meer in per soort bedrijf. Hij kent maatregelen voor gebouwen, die voor elk bedrijf gelden, en voor faciliteiten en processen, die alleen gelden als je ze hebt. RVO heeft de maatregelen gekoppeld aan de 19 soorten bedrijf van de vorige lijst. Die koppeling gebruiken we hier. Een paar nieuwe maatregelen koppelt RVO aan geen soort bedrijf. Die staan apart, onderaan de pagina Maatregelen.

Elke maatregel staat er in gewone woorden. Die schreven wij, uit de tekst van de lijst. Onder ‘Zo staat het in de lijst’ lees je de tekst van de lijst zelf. Die geldt.

Er komt een nieuwe lijst. Lees wat er in 2027 verandert.

Bronnen: RVO: Erkende maatregelenlijst (EML) (gelezen op 2 november 2026, door RVO gecontroleerd op 22 juli 2026); RVO: Erkende maatregelenlijst EML 2023, versie 1.3 (Excel) (gelezen op 2 november 2026, gepubliceerd in de Staatscourant op 15 september 2023); RVO: EML 2023 vergeleken met de 19 bedrijfstakken uit de vorige EML (Excel) (gelezen op 2 november 2026).

Nieuwe maatregelen die RVO aan geen soort bedrijf koppelt

Deze maatregelen kwamen er in 2023 bij. RVO koppelt ze aan geen van de 19 soorten bedrijf. Daarom staan ze op geen van de pagina's hierboven. Ze gelden voor elk bedrijf dat de faciliteit of het proces heeft.

Bronnen: RVO: Erkende maatregelenlijst (EML) (gelezen op 2 november 2026, door RVO gecontroleerd op 22 juli 2026); RVO: EML 2023 vergeleken met de 19 bedrijfstakken uit de vorige EML (Excel) (gelezen op 2 november 2026).

Perslucht

Plaats een flow-drukregelaar in je persluchtnet.
Geldt als je een persluchtnet hebt met een centrale toerengeregelde persluchtcompressor en een buffervat. Er is nog geen flow-drukregelaar.
Ook als er niets vervangen hoeft. Voorwaarde: bij meer dan 3.700 bedrijfsuren van het persluchtnet per jaar.
Zo staat het in de lijst (FA3)
Pas een flow-drukregelaar toe in het persluchtnet.
Uitgangssituatie: Er is een persluchtnet met een centrale toerengeregelde persluchtcompressor(en) en buffervat aanwezig, waarbij een flow-drukregelaar ontbreekt.
Voorwaarde: Zowel natuurlijk als zelfstandig moment: Bij meer dan 3.700 bedrijfsuren van het persluchtnet per jaar.
Gebruik elektrisch handgereedschap in plaats van gereedschap op perslucht.
Geldt als je handgereedschap op perslucht gebruikt voor werk waarvoor ook een elektrisch alternatief bestaat.
Ook als er niets vervangen hoeft. Voorwaarde: bij gebruik van het gereedschap van meer dan 6 u/wk.
Zo staat het in de lijst (FA6)
Gebruik elektrisch handgereedschap als vervanging voor pneumatisch aangedreven gereedschap.
Uitgangssituatie: Persluchtaangedreven handgereedschap wordt gebruikt voor toepassingen waar een elektrisch alternatief voor kan worden gebruikt.
Voorwaarde: Zelfstandig moment: Bij gebruik van het gereedschap van meer dan 6 u/wk.
Vervang de bediening van regelkleppen met perslucht door elektrische aandrijving.
Geldt als je een regelklep hebt met een actuator (besturend element) op perslucht. Die actuator is aangesloten op het centrale persluchtnet en kan los worden vervangen.
Als je het toch vervangt. Voorwaarde: bij processen die het hele jaar continu in bedrijf zijn.
Zo staat het in de lijst (FA8)
Vervang de regelklepbediening op basis van perslucht door elektrische aandrijvingen.
Uitgangssituatie: Er is een regelklep met een door perslucht aangedreven actuator (besturend element) aanwezig die is aangesloten op het centrale persluchtnet. De actuator kan separaat worden vervangen.
Voorwaarde: Natuurlijk moment: Bij processen die het hele jaar continu in bedrijf zijn.

Stoom

Verlaag de stoomdruk van je centrale stoomnet.
Geldt als je een stoomketel hebt die aan een centraal stoomnet hangt. De druk op het stoomnet is hoger dan de aangesloten apparaten nodig hebben.
Ook als er niets vervangen hoeft. Voorwaarde: het stoomnet staat meer dan 2.300 uur per jaar onder druk.
Zo staat het in de lijst (FB1)
Verlaag de stoomdruk van het centrale stoomnet.
Uitgangssituatie: Er is een stoomketel aanwezig die is gekoppeld aan een centraal stoomnet en de druk op het stoomnet is hoger dan voor de aangesloten apparaten vereist is.
Voorwaarde: Zowel natuurlijk als zelfstandig moment: Het stoomnet is meer dan 2.300 uur per jaar op druk.

Aandrijvingen

Plaats een frequentieregeling op compressoren, zoals van koel-, vries- en persluchtinstallaties.
Geldt als je een compressor zonder frequentieregeling hebt. Hij wordt aangedreven door een elektromotor van ten minste 8 kW met efficiëntieklasse IE2 of hoger.
Ook als er niets vervangen hoeft. Voorwaarde: bij meer dan 1.300 draaiuren per jaar. Als je het toch vervangt: bij meer dan 1.000 draaiuren per jaar.
Zo staat het in de lijst (FC3)
Pas een frequentieregeling toe op compressoren van onder andere de koel-, vries- en persluchtinstallaties.
Uitgangssituatie: Er is een compressor zonder frequentieregeling aanwezig, aangedreven door een elektromotor met een elektrisch vermogen van ten minste 8 kW. De efficiëntieklasse van de elektromotor is ten minste IE2.
Voorwaarde: Zelfstandig moment: Bij meer dan 1.300 draaiuren per jaar. Natuurlijk moment: Bij meer dan 1.000 draaiuren per jaar.

Grootkeukenapparatuur

Sluit je bestaande vaatwasser in de grootkeuken aan op warm water (hot-fill).
Geldt als je een horeca-vaatwasser hebt die op een koudwaterleiding is aangesloten. Het warme tapwater wordt efficiënt opgewekt, bijvoorbeeld met restwarmte van de koeling, een zonneboiler of een warmtepomp.
Ook als er niets vervangen hoeft. Voorwaarde: bij meer dan 400 gebruiksuren van de vaatwasser per jaar.
Zo staat het in de lijst (FE2)
Pas hot-fill toe bij bestaande vaatwasapparatuur in grootkeukens.
Uitgangssituatie: Er is een horeca vaatwasser aanwezig die is aangesloten op een koudwaterleiding. Het warme tapwater wordt op een efficiënte manier opgewekt zoals bijvoorbeeld met restwarmte van de koeling, een zonneboiler of een warmtepomp.
Voorwaarde: Zowel natuurlijk als zelfstandig moment: Bij meer dan 400 gebruiksuren van de vaatwasser per jaar.
Gebruik in een grootkeuken een vaatwasser met dubbele wand.
Geldt als je een horeca-vaatwasser met enkele wand hebt.
Je wint dit terug als je het ruilt bij meer dan 400 gebruiksuren van de vaatwasser per jaar. Je vervangt hem dan toch al (natuurlijk moment).
Zo staat het in de lijst (FE3)
Pas een dubbelwandige vaatwasser toe in grootkeukens.
Uitgangssituatie: Er is een enkelwandige horeca vaatwasser aanwezig.
Voorwaarde: Natuurlijk moment: Bij meer dan 400 gebruiksuren van de vaatwasser per jaar.
Gebruik een elektrische frituur in plaats van een frituur op gas.
Geldt als je een gasgestookte frituur hebt.
Je wint dit terug als je het toestel toch vervangt (natuurlijk moment). Je gebruikt dan ten minste 50.000 kWh elektriciteit en ten hoogste 170.000 m³ aardgas per jaar.
Zo staat het in de lijst (FE5)
Pas een elektrisch frituurtoestel toe in plaats van een gasgestookt toestel.
Uitgangssituatie: Er is een gasgestookt frituurtoestel aanwezig.
Voorwaarde: Natuurlijk moment: Het elektriciteitsgebruik is ten minste 50.000 kWh en het aardgasgebruik is ten hoogste 170.000 m³ per jaar.
Gebruik een elektrische combisteamer in plaats van een gasgestookte.
Geldt als je een gasgestookte combisteamer hebt.
Je wint dit terug als je het toestel toch vervangt (natuurlijk moment). Je gebruikt dan ten minste 50.000 kWh elektriciteit en ten hoogste 170.000 m³ aardgas per jaar.
Zo staat het in de lijst (FE6)
Pas een elektrische combisteamer toe in plaats van een gasgestookte variant.
Uitgangssituatie: Er is een gasgestookte combisteamer aanwezig.
Voorwaarde: Natuurlijk moment: Het elektriciteitsgebruik is ten minste 50.000 kWh en het aardgasgebruik is ten hoogste 170.000 m³ per jaar.

Terreinverlichting

Vervang bij terreinverlichting zonder mast de armaturen met gasontladingslampen door LED-armaturen.
Geldt als je terreinverlichting hebt die niet op een mast staat. De armaturen hebben kwiklampen, SON, HPL, HQL of HPI.
Zo staat het in de lijst (FG5)
Vervang bij terreinverlichting zonder mast de armaturen met gasontladingslampen door LED-armaturen.
Uitgangssituatie: Er is terreinverlichting die niet op een mast staat aanwezig met armaturen met een van de volgende gasontladingslampen: kwiklampen, SON, HPL, HQL of HPI.

Zwembad

Dek het zwembad af buiten de openingstijden.
Geldt als je een rechthoekig zwembad hebt. Het blijft onafgedekt als het zwembad gesloten is.
Zo staat het in de lijst (FH3)
Dek het zwembad af met zwembadafdekking buiten de openingstijden.
Uitgangssituatie: Er is een rechthoekig zwembad aanwezig dat onafgedekt achterblijft wanneer het zwembad gesloten is.

Zonnepanelen

Plaats zonnepanelen op het dak.
Geldt als je een grootverbruikaansluiting voor elektriciteit hebt (meer dan 3x80 A). Je hebt ten minste 2.000 m² geschikt dakoppervlak voor minimaal 300 kWp aan zonnepanelen.
Zo staat het in de lijst (FK1)
Plaats zonnepanelen op het dak.
Uitgangssituatie: Er is een grootverbruikaansluiting voor elektriciteit (meer dan 3x80 A). Er is ten minste 2.000 m² aan geschikt dakoppervlak beschikbaar voor het plaatsen van minimaal 300 kWp aan zonnepanelen.

Natlakspuitcabines

Haal de warmte terug uit de ventilatielucht van de spuitcabine.
Geldt als er geen warmte wordt teruggewonnen uit de ventilatielucht van de spuitcabine. Je hebt een spuitcabine van 10 m² of groter met mechanische ventilatie en luchtbehandeling. Een gasgestookte ketel verwarmt de lucht.
Het loont als je het toch al vervangt en ook als er niets vervangen hoeft te worden. Voorwaarde is meer dan 800 uur droogtijd door de spuitcabine per jaar.
Zo staat het in de lijst (PA2)
Win de warmte terug uit de ventilatielucht van de spuitcabine.
Uitgangssituatie: Er wordt geen warmte teruggewonnen uit de ventilatielucht van de spuitcabine. Er is een spuitcabine van 10 m² of groter aanwezig voorzien van mechanische ventilatie met luchtbehandeling. De verwarming van de lucht gebeurt door een gasgestookte ketel.
Voorwaarde: Zowel natuurlijk als zelfstandig moment: Bij meer dan 800 uur droogtijd door de spuitcabine per jaar.

Procesapparatuur

Laad tractiebatterijen op met een hoogfrequente HR-lader.
Geldt als je een lader voor tractiebatterijen hebt die geen hoogfrequente HR-lader is.
Het loont ook als er niets vervangen hoeft te worden. Voorwaarde is meer dan 400 laadcycli per jaar.
Zo staat het in de lijst (PD4)
Pas een hoogfrequente HR-lader toe voor het opladen van tractiebatterijen.
Uitgangssituatie: Er is een lader voor tractiebatterijen aanwezig die niet als hoogfrequente HR-lader is uitgevoerd.
Voorwaarde: Zelfstandig moment: Bij meer dan 400 laadcycli per jaar.

Proceswarmte

Isoleer warme productleidingen en appendages (kranen, kleppen en andere onderdelen).
Geldt als je warme productleidingen en appendages hebt zonder isolatie.
Zo staat het in de lijst (PE2)
Isoleer warme productleidingen en appendages.
Uitgangssituatie: Er zijn warme productleidingen en appendages zonder isolatie aanwezig.
Isoleer de wanden van verwarmde opslagtanks.
Geldt als je enkelwandige opslagtanks buiten hebt die niet of onvoldoende zijn geïsoleerd. De tanks worden verwarmd tot ten minste 20 °C.
Het loont ook als er niets vervangen hoeft te worden. Voorwaarde is dat de tank meer dan 500 uur per jaar wordt verwarmd.
Zo staat het in de lijst (PE4)
Isoleer de wanden van verwarmde opslagtanks.
Uitgangssituatie: Er zijn niet of onvoldoende geïsoleerde enkelwandige opslagtanks in buitenopstelling aanwezig, die worden verwarmd tot ten minste 20 °C.
Voorwaarde: Zelfstandig moment: De tank wordt meer dan 500 uur per jaar verwarmd.
Gebruik een elektrische verwarmingsmantel voor IBC-containers.
Geldt als je IBC-containers hebt die je met straalkachels op de gewenste temperatuur houdt.
Het loont ook als er niets vervangen hoeft te worden. Voorwaarde is meer dan 1.300 gebruiksuren van de straalkachel per jaar.
Zo staat het in de lijst (PE5)
Pas een elektrische verwarmingsmantel toe voor IBC-containers.
Uitgangssituatie: Er zijn IBC-containers aanwezig die met straalkachels op de gewenste temperatuur worden gehouden.
Voorwaarde: Zelfstandig moment: Bij meer dan 1.300 gebruiksuren van de straalkachel per jaar.

Proceskoeling

Gebruik een drycooler om procesapparatuur te koelen.
Geldt als je procesapparatuur continu koelt (7 dagen per week). De koeling komt van een compressiekoelmachine met een water/glycolsysteem. Die heeft een elektrisch vermogen van ten minste 10 kW en geen vrije koelingfunctie.
Het loont als je het toch al vervangt en ook als er niets vervangen hoeft te worden. Voorwaarde is meer dan 1.300 bedrijfsuren van de procesapparatuur per jaar.
Zo staat het in de lijst (PF2)
Pas een drycooler toe voor de koeling van procesapparatuur.
Uitgangssituatie: De procesapparatuur vereist continu koeling (7 dagen per week), die wordt geleverd door een compressiekoelmachine met een water/glycolsysteem met een elektrisch vermogen van ten minste 10 kW en zonder vrije koelingfunctie.
Voorwaarde: Zowel natuurlijk als zelfstandig moment: Bij meer dan 1.300 bedrijfsuren van de procesapparatuur per jaar.